Narsist ne demek? Son yıllarda özellikle ilişkiler ve psikoloji alanında en fazla merak edilen sorulardan biri bu. Partnerinin sürekli kendisini haklı çıkarmasından, eleştiriye tahammül edememesinden veya her konuyu kendisine çevirmesinden yorulan birçok kişi, yaşadığı davranışları anlamlandırmaya çalışırken bu kavramla karşılaşıyor.
Peki narsist ne demek ve narsist bir insanı diğer insanlardan ayıran davranışlar neler? Günlük kullanımda narsist; kendisini aşırı önemseyen, yoğun biçimde takdir ve hayranlık bekleyen, başkalarının duygu ve ihtiyaçlarını anlamakta veya önemsemekte zorlanabilen kişileri tanımlamak için kullanılan bir sözcüktür.
Ancak narsist ne demek sorusunu yalnızca “kendini çok seven insan” şeklinde cevaplamak doğru değildir. Narsistik özellikler göstermek ile narsistik kişilik bozukluğuna sahip olmak aynı şey değildir. Bir insanın zaman zaman bencil, kibirli veya eleştiriye kapalı davranması da tek başına onun narsistik kişilik bozukluğuna sahip olduğunu göstermez.
Narsistik özellikler; kişinin kendisini diğerlerinden üstün görmesi, sürekli onay beklemesi, eleştiriye karşı aşırı hassas olması, ayrıcalıklı davranılmak istemesi ve ilişkilerde empati kurmakta zorlanması gibi davranışlarla kendini gösterebilir.
Peki narsist biri nasıl anlaşılır? Narsist erkek ilişkide nasıl davranır? Narsist bir sevgilinin ilk başta fark edilmeyen belirtileri nelerdir?
içindekiler
Narsist ile Narsistik Kişilik Bozukluğu Aynı Şey mi?
Hayır. İnternette “narsist” kelimesi oldukça kolay kullanılıyor. Eski sevgilisine kızan birinin “O zaten narsistti” demesi veya kaba davranan birine hemen narsist etiketi yapıştırılması buna örnek. Fakat klinik anlamdaki narsistik kişilik bozukluğu çok daha kapsamlıdır. Bir insan narsistik özellikler gösterebilir fakat narsistik kişilik bozukluğu tanısı almayabilir. Bu nedenle sevmediğimiz veya bizi kıran herkese “narsist” demek hem kavramı yanlış kullanmaya hem de gerçek psikolojik sorunların basitleştirilmesine neden olabilir.
Narsist Biri Nasıl Anlaşılır?
Tek bir davranışla bir kişinin narsist olduğunu anlamak mümkün değildir. Bunun yerine zaman içinde tekrar eden davranış görüntülerine bakmak gerekir. Özellikle yakın ilişkilerde bazı davranışlar daha görünür hale gelebilir.
1. Sürekli Haklı Olmak İster
Narsistik özellikleri belirgin olan kişiler için bir tartışmanın amacı problemi çözmekten çok, kimi zaman haklı çıkmak haline gelebilir. Karşı taraf farklı bir düşünce söylediğinde bunu basit bir fikir ayrılığı olarak değil, kendisine yöneltilmiş bir saldırı gibi algılayabilir. Tartışmanın sonunda siz kendinizi asıl konuyu konuşmak yerine neden böyle düşündüğünüzü açıklarken bulabilirsiniz.
2. Eleştirildiğinde Çok Sert Tepki Verebilir
Eleştiri çoğu insan için hoş değildir. Ancak narsistik örüntülerde küçük bir eleştiri bile beklenmedik ölçüde büyük tepki yaratabilir.
Kişi öfkelenebilir, savunmaya geçebilir, sizi küçümseyebilir veya eleştiren tarafın kusurlarını gündeme getirebilir.
Örneğin siz:
“Bu söylediğin beni kırdı.”
dediğinizde cevap:
“Asıl sen beni ne kadar kırıyorsun, farkında mısın?” şeklinde olabilir. Böylece konuşmanın odağı bir anda değişebilir.
3. Sürekli İlgi ve Takdir Bekler
Narsistik özelliklerden biri yoğun onay ve hayranlık ihtiyacıdır. Kişi başarılarının fark edilmesini, görünüşünün övülmesini veya yaptığı şeylerin sürekli takdir edilmesini bekleyebilir. Beklediği ilgiyi görmediğinde huzursuz, kırgın veya öfkeli davranabilir. Sorun övgüden hoşlanmak değildir. Hepimiz takdir edilmekten hoşlanabiliriz. Dikkat edilmesi gereken, kişinin kendi değerini sürekli olarak çevresinden aldığı hayranlık üzerinden kurmaya çalışmasıdır.
4. Başarılarını Abartabilir
Narsistik özellik gösteren kişi kendisini olduğundan daha başarılı, etkili, bilgili veya önemli göstermeye çalışabilir. Konuşmalarında başarılarını sık sık vurgulayabilir. Başka birinin başarısı konuşulduğunda konuyu kendi başarılarına çevirebilir veya karşısındaki kişinin yaptıklarını küçümseyebilir. Çünkü sosyal karşılaştırmalarda geride kalmak kişi için rahatsız edici olabilir.
5. Empati Kurmakta Zorlanabilir
Narsistik kişilik örüntüsünün en çok konuşulan özelliklerinden biri empati sorunlarıdır. Partneriniz üzgün olduğunda onu dinlemek yerine: “Bunda üzülecek ne var?” “Çok abartıyorsun.” “Her şeyi fazla kafana takıyorsun.” gibi ifadeler kullanması buna örnek olabilir. Ancak empati eksikliğinin de tek başına narsisizm anlamına gelmediğini unutmamak gerekir.
6. Kendisine Özel Davranılmasını Bekleyebilir
Narsistik özellik gösteren bazı kişiler kuralların diğer insanlar için olduğunu düşünebilir. Sırada beklemek istemeyebilir. Her zaman öncelik bekleyebilir. Bir ilişkide kendi programının, ihtiyaçlarının veya isteklerinin daha önemli olduğunu düşünebilir. Partnerinden fedakârlık beklerken kendisi aynı fedakârlığı yapmak istemeyebilir. Bu durum ilişkide zaman içerisinde dengesizlik yaratabilir.
7. Hatalarını Kabul Etmekte Zorlanabilir
Hepimiz zaman zaman hata yaparız. Sağlıklı bir ilişkide önemli olan hatasız olmak değil, gerektiğinde sorumluluk alabilmektir. Narsistik özelliklerin yoğun olduğu bir ilişkide ise hata kabul etmek daha zor olabilir. Kişi yaşanan problemi başka insanlara, şartlara veya doğrudan partnerine yükleyebilir. “Ben böyle davrandım çünkü sen beni buna zorladın.” gibi ifadeler sorumluluğun karşı tarafa aktarılmasına örnek olabilir.
8. Sizi Önce Çok Yüceltip Sonra Küçümseyebilir
Bazı ilişkiler çok yoğun başlayabilir.
Karşınızdaki kişi sizi kısa sürede:
“Hayatımda tanıdığım en özel insan.”
“Sen diğerlerinden tamamen farklısın.”
“Beni ilk defa biri gerçekten anlıyor.”
gibi sözlerle idealize edebilir.
Yoğun ilgi tek başına narsisizm anlamına gelmez. Ancak zaman içerisinde bu aşırı yüceltmenin yerini sürekli eleştirme, küçümseme veya değersizleştirme alıyorsa ilişkinin dinamiğine dikkat etmek gerekir. Bir dönem mükemmel olduğunuz söylenirken birkaç ay sonra yaptığınız neredeyse hiçbir şey yeterli gelmeyebilir.
9. Sınırlarınıza Saygı Göstermekte Zorlanabilir
Sağlıklı ilişkilerin en önemli özelliklerinden biri kişisel sınırlara saygıdır.
“Telefonumu kontrol etmeni istemiyorum.”
“Arkadaşlarımla görüşmek istiyorum.”
“Şu anda yalnız kalmaya ihtiyacım var.” gibi bir sınır koyduğunuzda karşı taraf bunu kabul edebiliyorsa ilişki için olumlu bir işarettir. Ancak sınır koyduğunuz her seferde suçlanıyor, cezalandırılıyor veya sevginizin sorgulandığını hissediyorsanız burada daha ciddi bir ilişki problemi bulunabilir.
10. İnsanları Kendi İhtiyaçları İçin Kullanabilir
Narsistik özelliklerin yoğun olduğu kişiler bazen ilişkileri karşılıklılık temelinde değil, sağladıkları fayda üzerinden değerlendirebilir. Bir insan statü sağladığı için değerli olabilir. Başka biri sürekli iltifat ettiği için yakın tutulabilir. Bir başkası ise işleri düştüğünde aranabilir. Kişinin çevresindeki insanlarla kurduğu ilişkilerde “Bu insan benim için ne yapabilir?” düşüncesi sürekli öne çıkıyorsa bu dikkate değer bir işaret olabilir.
11. Başkalarını Küçümseyerek Kendini Üstün Gösterebilir
Bazı insanlar kendilerini iyi hissetmek için başkalarını küçültmeye ihtiyaç duyar. Narsistik örüntülerde bu durum daha belirgin olabilir. Garsonun yaptığı küçük bir hatayı aşağılayıcı biçimde eleştirmek, çalışma arkadaşlarını sürekli yetersiz görmek veya eski partnerlerin tamamını “deli” olarak nitelendirmek buna örnek olabilir. Özellikle yeni tanıştığınız birinin kendisi dışındaki herkesi sorunlu ilan etmesi dikkat edilmesi gereken bir davranıştır.
12. İlişkide Kendinizden Şüphe Etmeye Başlayabilirsiniz
Bazen bir ilişkinin sağlıksız olup olmadığı yalnız karşınızdaki kişinin davranışlarından değil, sizin nasıl hissetmeye başladığınızdan da anlaşılabilir.
Sürekli:
“Acaba ben mi abartıyorum?”
“Belki gerçekten sorun bendedir.”
“Niye her şeyi yanlış yapıyorum?”
diye düşünmeye başladıysanız ilişkinin size nasıl etki ettiğine bakmanız önemlidir. Tek başına bu hisler karşınızdaki kişinin narsist olduğunu kanıtlamaz. Fakat sürekli küçümsenme, suçlanma veya gerçekliğinizin sorgulanmasıyla birlikte ortaya çıkıyorsa sağlıksız bir ilişki dinamiğinin işareti olabilir.
Narsist Erkek Belirtileri Nelerdir?
“Narsist erkek nasıl anlaşılır?” özellikle romantik ilişkilerde sık sorulan sorulardan biridir. Narsistik kişilik özelliklerinin temel klinik özellikleri kadın ve erkek için tamamen farklı değildir. Bu nedenle yalnız cinsiyete bakarak özel bir “narsist erkek tipi” oluşturmak doğru olmaz. Ancak ilişkide narsistik özellik gösteren bir erkekte şu davranışlar dikkat çekebilir: Kendini sürekli ilişkinin merkezine koyması, partnerinden yoğun ilgi ve takdir beklemesi, eleştiriye sert tepki vermesi, partnerinin başarılarını küçümsemesi, kararları tek başına vermek istemesi, hatalarında sorumluluk almakta zorlanması ve partnerinin sınırlarına yeterince saygı göstermemesi.
Özellikle kontrol etme, kıskançlık ve kısıtlama davranışlarını “seni çok sevdiğim için yapıyorum” biçiminde açıklamak sağlıklı ilişkinin kanıtı değildir. Sevgi ile kontrol aynı şey değildir.
Narsist Sevgili İlişkinin Başında Nasıl Davranır?
Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. Narsistik özellikleri olan herkes aynı ilişki modelini yaşamaz.Bununla birlikte bazı ilişkilerde başlangıç döneminin oldukça etkileyici olduğu görülebilir. Karşı taraf çok ilgili olabilir. Sürekli mesaj gönderebilir. Size yoğun iltifatlar edebilir. Kısa sürede gelecekle ilgili büyük planlardan bahsedebilir. Bu davranışların hiçbiri tek başına problem değildir. Yeni başlayan sağlıklı bir ilişki de heyecanlı ve romantik olabilir.
Ayırt edici nokta zaman içerisinde ortaya çıkar. İlişkinin başındaki ilgi devam ederken sınırlarınıza, bağımsızlığınıza ve farklı düşüncelerinize saygı gösteriliyor mu? Asıl bakılması gereken budur.
Narsist Bir Erkek Gerçekten Aşık Olur mu?
“Narsist aşık olur mu?” internette çok aranan ancak basit bir evet-hayır cevabı verilemeyecek sorulardan biridir. Narsistik özellikleri bulunan insanların hiçbir duygu hissetmediğini söylemek doğru değildir. Bir kişi sevgi, bağlılık, özlem ve yakınlık yaşayabilir; buna rağmen sağlıklı ve karşılıklı bir ilişki kurmakta zorlanabilir. Dolayısıyla mesele yalnızca “seviyor mu?” değildir.
Daha önemli soru şudur: Bu ilişki içerisinde size saygı gösteriliyor mu, sınırlarınız korunuyor mu ve ihtiyaçlarınızın da en az karşı tarafın ihtiyaçları kadar önemli olmasına izin veriliyor mu?
Narsist Özür Diler mi?
Evet, narsistik özellikleri olan bir insan özür dileyebilir. Ancak gerçek bir özrün yalnızca “özür dilerim” kelimelerinden oluşmadığını hatırlamak gerekir. Sağlıklı bir özür sorumluluk almayı ve davranışı değiştirmek için çaba göstermeyi içerir. “Özür dilerim ama sen de beni sinirlendirdin.” gibi bir ifade ilk bakışta özür gibi görünse de sorumluluğun bir bölümünü tekrar karşı tarafa aktarır. Bu nedenle sözlerden çok davranışın zaman içerisinde değişip değişmediğine bakmak daha anlamlıdır.
Narsist Terk Edilince Ne Yapar?
İnternette “Narsist terk edilirse kesin geri döner”, “intikam alır” veya “hemen başka birini bulur” gibi çok kesin ifadeler bulunuyor.
Bunları herkes için geçerli kurallar gibi değerlendirmek doğru değildir. İnsanların ayrılık tepkileri kişiliklerine, ilişkinin niteliğine ve pek çok başka faktöre göre değişir. Narsistik özellikleri güçlü olan bir kişi reddedilmeyi veya eleştirilmeyi daha zor yaşayabilir. Fakat bundan hareketle belirli bir insanın ayrılık sonrasında ne yapacağını kesin biçimde tahmin etmek mümkün değildir.
Narsist Değişir mi?
Değişim mümkündür fakat kişinin kendi davranışlarını problem olarak görmesi ve değişim için istekli olması önemlidir. Narsistik kişilik bozukluğunun tedavisinde temel yaklaşım psikoterapidir. Ama partnerinizin değişmesi sizin sorumluluğunuz değildir. Bir ilişki size sürekli zarar veriyorsa “Bir gün değişir” düşüncesiyle kendi sınırlarınızı süresiz olarak ertelemek zorunda değilsiniz.
Narsistle Nasıl Başa Çıkılır?
Öncelikle karşınızdaki kişiye internet üzerinden tanı koymaya çalışmak yerine sizi rahatsız eden somut davranışlara odaklanın.
“Sen narsistsin.” demek yerine:
“Bana bağırıldığında konuşmaya devam etmeyeceğim.”
“Telefonumun kontrol edilmesini kabul etmiyorum.”
“Beni küçümseyen ifadeler kullanıldığında konuşmayı sonlandıracağım.”
gibi net davranışsal sınırlar daha işlevsel olabilir. Sınırın amacı karşıdaki insanı değiştirmek değildir. Sınır, sizin hangi davranışı kabul edip etmeyeceğinizi belirler. Eğer ilişkide sürekli korku, aşağılama, tehdit, kontrol veya şiddet bulunuyorsa konu yalnızca narsisizm değildir. Böyle bir durumda güvendiğiniz kişilerden ve gerektiğinde profesyonel destek hizmetlerinden yardım istemek önemlidir.
Her Bencil İnsan Narsist midir?
Hayır. Bencillik, kendini beğenmişlik, kibir veya zaman zaman empati kuramamak tek başına narsistik kişilik bozukluğu anlamına gelmez. İnsan davranışları siyah ve beyaz değildir. Hepimiz bazı dönemlerde daha benmerkezci davranabilir, eleştiriye kötü tepki verebilir veya başkasının ihtiyaçlarını yeterince fark edemeyebiliriz. Klinik bir kişilik bozukluğundan söz edebilmek için çok daha kapsamlı ve profesyonel bir değerlendirme gerekir.
Narsist İnsanların En Belirgin Özelliği Nedir?
Tek bir “en belirgin” özellik yoktur. Bununla birlikte aşırı önemli olma duygusu, yoğun hayranlık beklentisi, ayrıcalıklı davranılma isteği ve empati sorunları narsistik kişilik örüntüsüyle sık ilişkilendirilen özellikler arasındadır. Günlük hayatta ise en dikkat çekici noktalardan biri ilişkide karşılıklılığın giderek kaybolması olabilir. Bir süre sonra sürekli onun ihtiyaçları, onun sorunları, onun başarıları ve onun kırgınlıkları konuşuluyorsa ilişkinin dengesi bozulmuş olabilir. Narsist Olduğunu Düşündüğünüz Biriyle İlişkideyseniz Kendinize Bu Soruları Sorun. Karşınızdaki kişiye teşhis koymaya çalışmak yerine ilişkinin size nasıl davrandığına bakmak çoğu zaman daha faydalıdır. Bu ilişkide düşüncelerimi özgürce söyleyebiliyor muyum?
“Hayır” dediğimde buna saygı gösteriliyor mu?
Hata yaptığında karşı taraf sorumluluk alabiliyor mu?
Başarılarımdan mutlu oluyor mu, yoksa onları küçümsüyor mu?
Kendi arkadaşlarımla ve ailemle görüşmekte özgür müyüm?
Tartışma sonunda sürekli kendimden şüphe ediyor muyum?
Bu ilişkide kendimi olduğum kişi gibi hissedebiliyor muyum? Bu soruların cevapları size bir psikiyatrik tanı vermez. Ancak ilişkinizin sağlıklı olup olmadığı hakkında oldukça değerli bilgiler verebilir.
Narsist Ne Demek? Kısaca Özet
Narsist, günlük kullanımda kendisini aşırı önemseyen, yoğun onay ve hayranlık bekleyen, ayrıcalık isteyen ve başkalarının duygu ve ihtiyaçlarına karşı empati kurmakta zorlanabilen kişileri tanımlamak için kullanılan bir ifadedir. Ancak narsistik özellik göstermek ile narsistik kişilik bozukluğu aynı değildir. Bir insanın narsistik kişilik bozukluğu olup olmadığına internet testleri, sosyal medya videoları veya partnerinin gözlemleriyle kesin olarak karar verilemez. Tanı profesyonel değerlendirme gerektirir. İlişkiler açısından ise çoğu zaman en önemli soru “Karşımdaki narsist mi?” sorusundan önce gelir: Bu ilişkide kendimi güvende, değerli ve özgür hissediyor muyum?
Narsist Hakkında Sık Sorulan Sorular
Narsist ne demek kısaca?
Narsist, günlük dilde kendisini aşırı önemli gören, yoğun takdir bekleyen ve başkalarının ihtiyaçlarına karşı empati göstermekte zorlanabilen kişiyi ifade eder. Klinik narsistik kişilik bozukluğu ise profesyonel değerlendirme gerektirir.
Narsist biri nasıl anlaşılır?
Tek bir davranışla anlaşılmaz. Sürekli üstünlük kurma, yoğun hayranlık beklentisi, ayrıcalık isteme, empati güçlüğü, eleştiriye aşırı tepki ve ilişkilerde karşılıklılığın bozulması gibi uzun süreli davranış örüntülerine bakılır.
Narsist erkek nasıl davranır?
Narsistik özellik gösteren bir erkek sürekli ilgi bekleyebilir, eleştirilere sert tepki verebilir, hatalarının sorumluluğunu almakta zorlanabilir veya ilişkide kontrolü elinde tutmak isteyebilir. Ancak bu davranışlar tek başına klinik tanı anlamına gelmez.
Narsist sevgili nasıl anlaşılır?
Partneriniz sürekli kendisini merkeze koyuyor, ihtiyaçlarınızı küçümsüyor, sınırlarınızı ihlal ediyor ve her tartışmada sorumluluğu size yüklüyorsa ilişkinin dinamiğini değerlendirmek faydalı olabilir.
Narsist özür diler mi?
Evet. Fakat özürden daha önemli olan kişinin davranışının değişip değişmediği ve aldığı sorumluluğu zaman içerisinde sürdürüp sürdürmediğidir.
Narsist aşık olur mu?
Narsistik özellikleri olan kişiler de sevgi ve bağlılık yaşayabilir. Ancak duygunun varlığı sağlıklı bir ilişki kurulduğu anlamına gelmez. Karşılıklılık, saygı ve sınırlar ayrıca değerlendirilmelidir.
Narsist değişir mi?
Değişim mümkündür ancak genellikle kişinin kendi davranışlarını fark etmesi, değişmek istemesi ve gerektiğinde psikoterapi sürecine katılması gerekir.
Bir insanın narsist olduğunu kesin olarak nasıl anlarız?
Bir kişiye yalnızca davranışlarını uzaktan gözlemleyerek kesin psikiyatrik tanı konulamaz. Narsistik kişilik bozukluğu tanısı ruh sağlığı uzmanının kapsamlı değerlendirmesini gerektirir.
Sonuç
“Narsist ne demek?” sorusunun cevabı yalnızca “kendini çok seven insan” değildir. Narsisizm; kişinin kendisini algılama biçimi, takdir ihtiyacı, eleştiriye verdiği tepkiler, empati kapasitesi ve diğer insanlarla kurduğu ilişkilerle bağlantılı çok daha geniş bir kavramdır. Fakat bir ilişkide en önemli mesele karşınızdaki kişiye doğru etiketi yapıştırmak olmayabilir. Asıl önemli olan, o ilişkinin size ne yaptığıdır. Sürekli kendinizi açıklamak, suçlu hissetmek veya karşınızdaki kişinin tepkisinden korkmak zorunda kaldığınız bir ilişki sağlıklı bir ilişki değildir. İyi bir ilişkide sevgi kadar saygı, yakınlık kadar sınır ve konuşmak kadar dinlenmek de vardır.
